DEFINICJE RYNKU BILANSUJĄCEGO ENERGII ELEKTRYCZNEJ Drukuj +

 

DEFINICJE RYNKU BILANSUJĄCEGO ENERGII ELEKTRYCZNEJ

Uwagi:

  • Słownik został przygotowany w celach edukacyjnych na podstawie dokumentów opublikowanych  przez ERGEG, ACER i ENTSOE w zakresie bilansowania trans-granicznego energii elektrycznej.

 

  • Niektóre z przedstawionych pojęć mogą różnić się od stosowanych na polskim rynku bilansującym lub nie mają obecnie zastosowania.

 

  • Activation time is the minimum notice needed by a balancing market participant to deliver the power of its balancing offer. It refers to elapsed  time between automatic activation signal or manual order emission and beginning of energy delivery. It does not include ramping.
  • Czas aktywacji jest to minimalny czas reakcji potrzebny uczestnikowi RB na dostarczenie energii zgodnie z jego ofertą bilansującą. Jest to czas pomiędzy sygnałem automatycznym lub wydaniem polecenia a rozpoczęciem dostawy energii. Nie zawiera czasu osiągania oferowanej wielkości mocy.
  • Automatically-activated reserve refers to balancing resources which are triggered  without any manual intervention. They are equivalent to primary and secondary reserves and to Nordel frequency controlled reserves.
  • Automatycznie aktywowana rezerwa to zdolności bilansowania uruchamiane bez interwencji manualnej. Jest to odpowiednik rezerwy pierwotnej i wtórnej oraz (wg definicji rynku skandynawskiego) częstotliwościowej regulacji mocy.
  • Balancing – all actions and processes through which TSOs ensure that the total electricity withdrawals are equalled by the total injections in a continuous way, in order to maintain the system frequency within a predefined stability range.
  • Bilansowanie – to wszystkie czynności i procedury, dzięki którym OSP zapewnia ciągłą równowagę pomiędzy całkowitą energią odebraną i wprowadzoną do systemu, aby utrzymać  częstotliwości systemu w określonym przedziale stabilności.

 

  • Balancing energy - energy activated by TSOs to maintain the balance between injections and withdrawals, it refers to the real time energy procured and sold by the TSO that acts as the central counterpart for close to real time (and real time) trades. It refers to manually-activated balancing resources.
  • Energia bilansująca - energia aktywowana przez OSP dla zbilansowania między energią wprowadzoną i odebraną z systemu. Jest to energia zakupiona i sprzedana przez OSP jako centralnego pośrednika, w czasie zbliżonym do rzeczywistego (i rzeczywistym). Jest to energia bilansowania aktywowana manualnie
  • Balancing market is that part of the overall electricity market that provides for meeting the needs of balancing services. A balancing market consists generally of two important parts:
    • Balancing services procurement defines features of procurement processes, e.g. the way of bidding, constraints/ requirements on the balancing market participants, way of payment to the bidders, constraints on the TSOs, who/how makes the merit order, etc.
    • Imbalance settlement scheme allows charging costs borne by a TSO to be passed on to balance responsible entities.
  • Rynek bilansujący (RB) jest częścią rynku energii elektrycznej, która zapewnia usługi bilansowania. Rynek bilansujący, generalnie rzecz ujmując, składa się z dwóch części:
    • Zasady zapewnienia usług bilansowania - definiują procedury procesów, w tym: procedury przetargowe, występujące ograniczenia i wymagania dotyczące uczestników RB, procedury rozliczeń za usługi, ograniczenia systemowe OSP, kto i w jaki sposób ustala listę rankingowej źródeł produkujących energię bilansującą itd.
  • Zasady rozliczenia niezbilansowania – zapewniają przeniesienie kosztów OSP na podmioty odpowiedzialne za bilansowanie.
  • Balancing Reserves – power capacities (MW) available for TSOs to balance the system in real time. These capacities can be contracted by the TSO with an associated payment for their availability and/or be made available without payment. Technically, Reserves can be either automatically or manually activated.
  • Rezerwy bilansowe – moce wytwórcze (MW) dostępne OSP dla bilansowania systemu w czasie rzeczywistym. Te moce mogą być kontraktowane przez OSP z płatnościami za dostępność i/lub mogą być wykorzystywane bez tej płatności. Technicznie rzecz biorąc, Rezerwy mogą być uruchamiane  automatycznie lub manualnie.
  • Balance responsible party (BRP) are a market participant or its chosen representative responsible for market players’ imbalances to balance their injections and withdrawals (including possible purchases and sales) of energy. Imbalance settlement gives a financial incentive for them to do so.
  • Podmiot odpowiedzialny za bilansowanie (POB) to uczestnik rynku lub przez niego wybrany przedstawiciel odpowiedzialny za jego niezbilansowania, który bilansuje jego energię dostarczoną i odebraną (w tym możliwe zakupy i sprzedaż). Zasady rozliczeń premiują samo-bilansowanie.
  • Balance service provider (BSP) is a market participant providing balancing services to TSOs. It can be a producer or a consumer providing balancing services to one or several TSOs within one or several control area(s)
  • Podmiot świadczący usługi bilansowania (PUB) to uczestnik rynku świadczący usługi bilansowania dla OSP. Może to być producent lub odbiorca świadczący usługi bilansowania jednemu lub kilku OSP w jednym lub w kilku obszarach regulacyjnych.
  • Balancing services,  balancing reserves or balancing energy, it refers to automatic and manually-activated reserves and energy bids and offers submitted to a TSO by a BSP
  • Usługi bilansowania, Rezerwy Bilansowe lub Energia Bilansująca, to rezerwy mocy aktywowane automatycznie i manualnie oraz oferty zwiększenia produkcji  i redukcji poboru energii  złożone OSP przez PUB
  • Bidding zone – the largest geographical area within which market participants are able to exchange energy without capacity allocation
  • Obszar ofertowy – największy obszar geograficzny w ramach którego uczestnicy rynku mogą dostarczać/odbierać energię bez alokacji zdolności przesyłowych
  • Control area is a coherent part of an interconnected power system, operating at the common synchronous frequency, usually coincident with the  territory of a company, a country or a geographical area, operated and supervised by a single TSO (control area manager) responsible for load-frequency control, with physical loads and controllable generation units.
  • Obszar regulacyjny (Operatora) to  jednolita część połączonego systemu elektro- energetycznego, o tej samej częstotliwości synchronicznej, zwykle pokrywająca się z obszarem działalności firmy, kraju lub regionu geograficznego, zarządzana i nadzorowana przez jednego OSP (Operatora obszaru) odpowiedzialnego za częstotliwościową regulację mocy, z fizycznymi odbiorami i regulowanymi jednostkami wytwórczymi.
  • Cross-border balancing – exchanges of balancing energy and/or reserves between control areas and/or between bidding zones.
  •  Bilansowanie trans-graniczne - wymiana energii bilansującej i/lub rezerw pomiędzy obszarami operatorskimi i/lub strefami cenowymi.
  • Cross-border transmission capacity reservation – a capacity to transfer the energy from one congestion management bidding zone to another one. Reservation of cross-border transmission capacity indicates (a portion of) available cross-border capacity, which is reserved for cross-border exchange of balancing reserves and thus is not accessible  market participants for cross-border energy trade.
  • Rezerwa trans-granicznych zdolności przesyłowych - to zdolności przesyłu energii z jednej strefy cenowej zarządzania ograniczeniami do drugiej. Rezerwowanie trans-granicznych zdolności przesyłowych (lub ich części) to dostępne zdolności przesyłowe zarezerwowane dla trans-granicznej wymiany rezerw bilansowych, a zatem nie są udostępniane uczestnikom rynku dla trans-granicznego  handlu energią.
  • Day-ahead (DA) market timeframe beginning at the time specified at Power Exchange regulations (in day D-1 and optionally also in day D-2) ending at the day-ahead gate closure time
  • Dzień-następny (DN) przedział czasowy rynku obrotu energią rozpoczynający się o czasie określonym w regulaminie Giełdy Energii (w dniu D-1, opcjonalnie także w dniu D-2 lub wcześniej) i kończący się zamknięciem bramki obrotu na dzień następny.
  • Day-ahead market (DAM) – energy market operating in the day-ahead timeframe providing energy supplies in day D
  • Rynek Dnia Następnego (RDN) – rynek energii działający w przedziale czasu „dnia następnego”(DN) zapewniający dostawy energii w dniu D
  • Demand response Changes in electric usageby end-use consumers from  their normal load patterns in response to changes in electricity prices and/or incentive payments designed to adjust electricity usage, or in response to the acceptance of the consumer’s bid, including through aggregation
  • Zarządzanie popytemzmiana w zużyciu energii odbiorcy finalnego w stosunku do jego normalnej krzywej popytu w reakcji na zmiany cen energii i/lub uzyskanie zachęty finansowej zaprojektowanej dla zarządzania popytem, lub w wyniku zaakceptowania oferty odbiorcy, w tym również poprzez bilansowanie grupowe
  • Frequency containment reservesoperating reserves necessary for constant containment of frequency deviations (fluctuations) from nominal value in order to constantly maintain the power balance in the whole synchronously interconnected system. Activation of these reserves results in a restored power balance at a frequency deviating from nominal value. This category typically includes operating reserves with the activation time up to 30 seconds. Operating reserves of this category are usually activated automatically and locally.
  • Rezerwa pierwotna (sekundowa) - rezerwa operacyjna niezbędna do stałej likwidacji odchyleń (wahań) częstotliwości od wartości nominalnej dla stałego utrzymania zbilansowania mocy w całym połączonym synchronicznie systemie. Aktywacja tej rezerwy powoduje odzyskanie zbilansowania mocy przy częstotliwości odbiegającej od wartości nominalnej. Ta kategoria obejmuje zwykle rezerwę operacyjną z czasem aktywacji do 30 sekund, która zazwyczaj aktywowana jest automatycznie i lokalnie.
  • Frequency restoration reserves – operating reserves used to restore frequency to the nominal value and power balance to the scheduled value after sudden system imbalance occurrence. This category includes operating reserves with an activation time typically up to 15 minutes (depending on the specific requirements of the synchronous area). Operating reserves of this category are typically activated centrally and can be activated automatically or manually.
  • Rezerwa wtórna (minutowa) ARCMrezerwa operacyjna stosowana w celu przywrócenia częstotliwości do wartości nominalnej i zbilansowania mocy do zaplanowanej wartości po nagłym wystąpieniu zaburzeń równowagi systemu. Kategoria ta obejmuje rezerwę operacyjną o czasie aktywacji zwykle do 15 minut (w zależności od specyficznych wymagań obszaru synchronicznego), która zazwyczaj aktywowana jest centralnie, automatycznie lub ręcznie.
  • Gate Closure Time (GCT) deadline for the participation to a given market or mechanism.
  • Czas zamknięcia bramki (CZB) – termin (czas) zakończenia aktywności operacyjnej na danym rynku lub w danym mechanizmie rynkowym.
  • Gate closure is the time up to which a market player can modify its physical position and make offers in the balancing market. It can differ to intraday market gate closure (or day ahead if no intraday) that is the time up to which a market participant can modify its commercial  position.
  • Czas zamknięcia bramki (CZB) termin (czas), do którego uczestnik rynku może modyfikować swoją fizyczną pozycję transakcyjną i składać oferty  na rynku bilansującym. CZB może być  zróżnicowany dla RDB (lub dla RDN, jeżeli nie ma RDB), tym, że jest to czas, do którego uczestnik rynku może zmieniać swą pozycję handlową.
  • Imbalances deviations between generation, consumption and market deals (in all timeframes – market deals include sales and purchases on organised markets or between BRPs) of a BRP within a given imbalance settlement period.
  • Niezbilansowanieodchylenie pomiędzy wytwarzaniem, odbiorem a kontraktacją na rynku przez każdego POB w konkretnym okresie rozliczeniowym (dla wszystkich przedziałach czasowych – w tym sprzedaż/zakup na Giełdzie lub na rynku bilateralnym pomiędzy POB
  • Imbalance Settlement – a financial settlement mechanism aiming at recovering the costs of balancing applicable to imbalances of BRPs.
  • Rozliczenie niezbilansowania - finansowy mechanizm rozliczeniowy zapewniający odzyskanie kosztów związanych z niebilansowaniem POB. Okres rozliczeniowy niezbilansowania- okres, w którym określane jest niezbilansowanie POB.
  • Imbalance Settlement Period – time units used for computing BRPs’ imbalances.Interconnection capacity means transmission capacity of interconnections between control areas.

  • Okres rozliczeniowy niezbilansowania- okres, w którym określane jest niezbilansowanie POB.
  • Interconnection capacity means transmission capacity of interconnections between control areas.
  • Międzysystemowe (trans-graniczne) zdolności przesyłowe - to zdolności przesyłowe pomiędzy obszarami regulacyjnymi
  • Intraday – market timeframe beginning after the day-ahead gate closure time and ending at the intraday gate closure time.
  • Dzień bieżący (DB) – przedział czasowy rynku rozpoczynający się po zamknięcia bramki obrotu na dzień następny i kończący się w momencie zamknięcia bramki obrotu na dzień bieżący.
  • Intraday market (IDM)energy market operating in the intraday timeframe providing energy supplies in day D
  • Rynek Dnia Bieżącego (RDB) – rynek energii działający w przedziale czasu „dnia bieżącego” (DB) zapewniający dostawy energii w dniu D
  • Manually-activated reserve refers to balancing resources which are triggered by human (manual) intervention. They are equivalent to UCTE tertiary  reserves
  • Rezerwa aktywowana manualnie (godzinowa) - to zasoby mocy bilansowych, które są aktywowane manualnie decyzją operatora. Jest to odpowiednik rezerwy tercjalnej wg UCTE
  • Merit Order Lit (Merit Order) – in the balancing market a merit order list is a list of all valid balancing bids submitted by BSPs and sorted in order of their bid prices.
    • Primary control at the moment, following generation-load disequilibrium, the balance between generation and load is restored by automatic collective reaction of all control areas in the synchronous area. Joint action of generating units  and loads evenly spread across the synchronous area restricts and halts frequency deviation.
    • Program Time Unit – time units used for scheduling and generation programs. (e.g. 15 minutes or 1 hour).
    • Replacement Reserves – operating reserves used to restore the required level of operating reserves to be prepared for a further system imbalance. This category includes operating reserves with activation time from 15 minutes up to hours.
    • Time to full activation refers to elapsed time between automatic activation signal or manual order and energy delivery at targeted power during offers’ delivery time scale.It includes activation time and ramping.
  • Lista rankingowa/ lista kolejności wykorzystania - na rynku bilansującym jest to lista wszystkich ważnych ofert bilansowania PUB ułożonych wg cen ofertowych.  
    • Chwilowa regulacja pierwotna – system regulacji, pozwalający na przywrócenie zbilansowania generacji z zapotrzebowaniem poprzez automatyczną zbiorową reakcję wszystkich obszarów regulacyjnych w obszarze synchronicznym. Wspólne działanie jednostek wytwórczych i odbiorczych równo rozłożonych w obszarze synchronicznym ogranicza i likwiduje odchylenia częstotliwości.
    • Jednostka czasu grafikowania - jednostka czasu wykorzystania w grafikowaniu i przygotowaniu programów pracy jednostek wytwórczych (np. 15 minut lub 1 godzina) .
    • Rezerwa „zastąpienia” – rezerwa operacyjna  używana do przywrócenia wymaganego poziomu rezerw operacyjnych aby zachować gotowość na kolejne niezbilansowania systemu. Ta kategoria obejmuje rezerwy operacyjne których czas aktywacji wynosi od 15 minut do kilku godzin.
    • Czas do pełnej aktywacji - czas, jaki upływa pomiędzy wysłaniem sygnału automatycznego lub polecenia manualnego aktywacji a dostawą energii o określonej mocy w zaoferowanym okresie czasu. Zawiera w sobie czas aktywacji oraz osiągnięcia mocy docelowej.

 












 

Kurier TGE

Cookies
Serwis TGE.pl wykorzystuje cookies. Więcej informacji na temat zasad wykorzystywania cookies w serwisie TGE.pl oraz sposobu ich wyłączenia w Polityce cookies