TGE Nominowanym Operatorem Rynku Energii

  • W grudniu 2015 roku, TGE uzyskała status Nominowanego Operatora Rynku Energii Elektrycznej (NEMO) do prowadzenia jednolitego mechanizmu łączenia europejskich rynków energii dnia następnego i dnia bieżącego, dla polskiego obszaru cenowego.
  • Zgodnie z zapisami Rozporządzenia CACM, każdy kraj członkowski mógł dokonać wyboru modelu krajowego rynku pomiędzy opcją monopolu, czyli jeden operator NEMO na rynku, a opcją konkurencji, czyli co najmniej dwóch operatorów NEMO na rynku. Polska wybrała opcję drugą i Urząd Regulacji Energetyki nominował trzech operatorów NEMO, czyli TGE w dniu 2 grudnia 2015 r. oraz EPEX SPOT i NORD POOL (obecnie EMCO) w kwietniu 2016 r. Taka decyzja skutkowała obowiązkiem przygotowania przez PSE dokumentu MNA (Multi-NEMO Arrangements), który określił model polskiego rynku spot energii elektrycznej.

Czym się zajmuje NEMO?

  • NEMO to podmiot, który zapewnia kojarzenie ofert sprzedaży/zakupu energii elektrycznej, zawieranych na rynkach dnia następnego i bieżącego w obrocie międzynarodowym, realizowanym w modelu PCR market coupling. Są to funkcje określane jako Market Coupling Operator – MCO, w transgranicznym obrocie energią elektryczną.
  • Do obowiązków NEMO w szczególności należą: wspólny, z innymi NEMO, rozwój i utrzymanie algorytmów, systemów i procedur związanych z transgranicznym mechanizmem łączenia rynków, przetwarzanie otrzymanych danych wejściowych dotyczących dostępnych transgranicznych zdolności przesyłowych oraz w efekcie ich efektywna alokacja w miejscach ograniczeń przesyłowych i stanowienie cen energii elektrycznej.
  • Nominacja na Operatora NEMO uprawnia giełdę energii (TGE) do prowadzenia rynku krajowego w zakresie Rynku Dnia Następnego i Rynku Dnia Bieżącego oraz do uczestnictwa we wspólnym transgranicznym mechanizmie łączenia rynków (odpowiednio w modelu PCR oraz XBID).
  • Giełda, która uzyskała uprawnienia NEMO na jednym z rynków, może prowadzić tę samą działalność i oferować uczestnikom usługi na innych rynkach krajowych, z wyjątkiem krajów, w których istnieje ustawowy zapis o monopolu giełdowym.
  • Nominacja NEMO jest ważna 4 lata i w związku z tym wymaga odnowienia dla TGE przed 2 grudnia 2019 r., w procesie który zostanie określony przez Prezesa URE.
  • Zgodnie z zapisami Rozporządzenia CACM, operatorzy NEMO przedstawili do akceptacji urzędów regulacji szereg dokumentów regulujących działanie rynków i określających bardziej precyzyjnie model i zasady współpracy. W tym zestawie podstawowym jest MCO PLAN standaryzujący rozwiązania na poziomie UE.
  • Wszystkie zaakceptowane dokumenty NEMO są dostępne na stronie internetowej TGE w zakładce: Plan MCO/CACM dla Single Day Ahead Coupling – SDAC (rynek dnia następnego) oraz dla Single Intra Day Coupling – SIDC (rynek dnia bieżącego).

Model Multi-NEMO na polskim rynku spot energii elektrycznej (stan na 1 czerwca 2019 r.)

  • Z faktu nominacji dwóch dodatkowych giełd NEMO na polskim rynku spot (EPEX SPOT i NORD POOL) wynikał obowiązek przygotowania przez PSE regulacji i umów ustanawiających ramy prawne dla działania wielu NEMO na rynku polskim poprzez przedstawienie do akceptacji URE dokumentu MNA (Multi-NEMO Arrangements). PSE przedstawiła propozycje rozwiązań operacyjnych oraz harmonogram realizacyjny.
  • Według raportu PSE z 29 maja, projekt MNA dla polskiego rynku energii jest podzielony na 3 fazy:

faza I: ocena wpływu i projektowania modelu – do 30 czerwca 2019 r.;

faza II: rozwój – do 30 września 2019 r. (rozwój systemu, aktualizacji umów i procedur oraz lokalna implementacja i testowanie – zostanie doprecyzowana w zależności od wyników fazy I, w której zostanie szczegółowo oceniony wpływ modelu na systemy);

faza III: testy – od września do października 2019 r. , w tym lokalne testy NEMO – OSP (od 1 do 18 października 2019 r.), testy MRC (od 21 października do 1 listopada 2019 r.); gotowość techniczna modelu MNA – 01 listopada 2019 r. i uruchomienie do 15 listopada 2019 r.

  • Europejskie umowy wielostronne rynków dnia następnego i dnia bieżacego zapewniły standaryzację usług NEMO na obszarze całej UE. Umowy te zostaną uzupełnione regulacjami lokalnymi, dotyczącymi zasad działania wszystkich NEMO i OSP w danej strefie cenowej.
  • Wprowadzenie modelu MNA i pojawienie się dodatkowych NEMO na rynku polskim nie zmienia wielkości podaży i popytu energii. Przydział zdolności przesyłu dla poszczególnych NEMO będzie podawany codziennie w wynikach obliczeń dokonywanych przez algorytm rynku w modelu PCR, co z kolei będzie zależeć od zleceń zakupu/sprzedaży energii złożonych przez uczestników rynku u poszczególnych NEMO.
  • NEMO nie będą generować dla rynku dnia następnego indywidualnie zróżnicowanych cen rozliczeniowych, ponieważ wszystkie zlecenia w fixingu dla obrotu transgranicznego zostaną przekazane do wspólnego mechanizmu obliczeniowego PCR, w którym ustalone zostaną jednolite warunki handlowe, przy czym żaden z operatorów NEMO ani „jego uczestnicy rynku” nie będą posiadać w tym zakresie uprzywilejowanej pozycji.